کشت خشخاش در افغانستان پس از سه سال کاهش شدید، دوباره برگشته است؛ بررسی تازهٔ دفتر مبارزه با مواد مخدر سازمان ملل میگوید سطح کشت از حدود ۱۰٬۲۰۰ هکتار در سال ۲۰۲۵ به ۴۳٬۳۰۰ هکتار در ۲۰۲۶ رسیده و تولید تریاک نزدیک پنج برابر شده است. این فقط یک عدد نیست؛ نشانهٔ آن است که ممنوعیت طالبان، بیآنکه معیشت جایگزین بدهد، در برابر فقر کشاورزان شکست میخورد.
جغرافیای مواد مخدر افغانستان هم دارد عوض میشود. کشت به ۱۶ ولایت از ۳۴ ولایت گسترش یافته است، در حالی که پارسال فقط ۱۱ ولایت بود؛ و اکنون ۷۶ درصد سطح کشت در شمالشرق کشور است. بدخشان با حدود ۲۹٬۴۸۲ هکتار — افزایش ۳۴۴ درصدی — بزرگترین مرکز کشت شده و جای هلمند و قندهار را گرفته است؛ جایی که روزی قلب تولید خشخاش بود، اکنون دیگر نیست.
حساب اقتصادی کشاورز ساده است و بیرحم. فروش تریاک خشک در سال ۲۰۲۶ حدود ۵۲۵ میلیون دالر برای تاجران داخل افغانستان درآمد داشت — برابر ۲٫۷ درصد تولید ناخالص داخلی و ۸٫۵ درصد بخش کشاورزی. قیمت تریاک از حدود ۵۷۰ دالر بهازای هر کیلو در ۲۰۲۵ به حدود ۵۰۰ دالر در ۲۰۲۶ افت کرد، ولی هنوز بسیار بالاتر از کمتر از ۱۰۰ دالر پیش از ممنوعیت است. در سال ۲۰۲۳ یک هکتار گندم کمی بیش از ۷۷۰ دالر درآمد داشت، در برابر حدود ۱۰٬۰۰۰ دالر برای یک هکتار خشخاش؛ دفتر سازمان ملل برآورد کرده است که یک راهبرد جامع معیشت جایگزین حدود ۵۰۰ میلیون دالر نیاز دارد — پولی که تا امروز نیامده است.
طالبان میگوید حدود ۲۲٬۰۰۰ هکتار کشت را نابود کرده است — وزارت داخله رقم را بیش از ۲۶٬۰۰۰ هکتار میگوید — ولی دفتر سازمان ملل میگوید این رقم را مستقلانه تأیید نکرده است. با وجود افزایش امسال، کشت هنوز بسیار پایینتر از ۲۳۲٬۰۰۰ هکتار در سال ۲۰۲۲ است؛ ولی ذخیرههای پیش از ممنوعیت در حال تمامشدناند و دفتر سازمان ملل هشدار میدهد که افزایش ۲۰۲۶ شاید موقتی نباشد. پرسش اصلی این است: آیا ممنوعیتی که به کشاورز فقیر هیچ جایگزینی نمیدهد، اصلاً میتواند دوام بیاورد؟
مختار نگاه
نظرات (0)